Joanna Chapska Z bibliotek wiejskich w 2024 roku korzystało 1 330 753 czytelników, co stanowi około 25% wszystkich użytkowników bibliotek publicznych w Polsce. Artykuł pokazuje skalę i znaczenie bibliotek wiejskich. Autorka przypomina, że to właśnie one tworzą największą sieć kultury w kraju, choć na co dzień mierzą się z ograniczonymi budżetami, niewielkimi zespołami i ogromną odpowiedzialnością spoczywającą często na jednym bibliotekarzu. To jednocześnie opowieść o sile lokalności i o tym, że biblioteka na wsi „nie działa skalą – działa relacją”. Marcin Karwowski Współczesny paradygmat funkcjonowania instytucji kultury, a w szczególności bibliotek publicznych w małych gminach, przechodzi radykalną transformację. Odchodzi się od modelu „podawczego”, w którym biblioteka pełni rolę darmowej wypożyczalni lub po prostu książnicy, na rzecz modelu relacyjnego, definiowanego jako „trzecie miejsce”. Autor pokazuje, jak współczesna biblioteka może stawać się przestrzenią rzeczywistego współtworzenia kultury. Przywołując przykłady działań Biblioteki Publicznej w Kokoszkowach, pokazuje drogę od działań organizowanych dla mieszkańców do działań tworzonych wspólnie z nimi. Maria Dworzycka Kiedy myślimy o sztucznej inteligencji, przed oczami najczęściej pojawiają się ogromne korporacje technologiczne, cyfrowi giganci oraz nowoczesne centra danych. Tymczasem rewolucja technologiczna coraz śmielej dociera również do miejsc kojarzonych z ciszą, spokojem, książką i tradycyjną edukacją. Autorka artykułu pokazuje, że AI może stać się realnym wsparciem dla małych bibliotek szkolnych i wiejskich – pomagając w edukacji, promocji czytelnictwa czy wyrównywaniu szans edukacyjnych. Jednocześnie podkreśla, że nawet najbardziej zaawansowana technologia nie zastąpi relacji, lokalnego kontekstu i bibliotekarza, który zna swoich czytelników. Kamil Zbietka Doświadczenia ostatnich lat pokazują, że biblioteka w Wojcieszkowie działa dziś jako lokalna „Chmura Kultury” – sieć projektów, partnerstw i ludzi, którzy wspólnie tworzą przestrzeń aktywności społecznej. Autor pokazuje, jak codzienne, konsekwentne działania mogą budować trwałą lokalną wspólnotę i zmieniać sposób myślenia o pracy z młodzieżą. Magdalena Łyszcz W małych miejscowościach biblioteka coraz częściej pełni rolę lokalnego centrum życia społecznego i kulturowego – miejsca, w którym spotykają się pamięć, tożsamość i nowoczesne formy opowiadania o historii. Taką drogę obrała również Gminna Biblioteka Publiczna w Tarczynie, realizując w ramach projektu SBP „Chmura Kultury” inicjatywę „Tarczyn – kiedyś i dziś – wirtualne archiwum i wystawa online”. Grażyna Paździorny, Anna Marszałek W niewielkim Dynowie biblioteka od lat udowadnia, że literatura może być czymś więcej niż tylko spotkaniem z książką. Dzięki projektowi „Literackie przyjaźnie dynowskiej biblioteki” mieszkańcy wspólnie odkrywali kulturę poprzez teatr, muzykę, podróże, tradycję i działania międzypokoleniowe. Spotkania autorskie, warsztaty, rajdy i widowiska pokazały, że nawet mała biblioteka może stać się nowoczesnym centrum lokalnej wspólnoty. Autorzy przypominają, że biblioteka zakorzeniona w lokalności może być jednocześnie miejscem niezwykle otwartym, twórczym i integrującym mieszkańców. Rozmowa Marzeny Przybysz z Natalią Gromow – Bibliotekarką Roku 2025 Laureatka opowiada o swojej drodze zawodowej, codziennej pracy i spojrzeniu na współczesną bibliotekę. To inspirujący wywiad pokazujący, jak wiele w bibliotekarstwie zależy od otwartości, odwagi działania i budowania relacji z ludźmi. Majowy numer „Bibliotekarza” kończą stałe rubryki: PRAWO BIBLIOTECZNE Z uwagi na to, że ustawa o bibliotekach w art. 8 bardzo szeroko określa aspekt podmiotowy bibliotek, działalność ich może być rozpatrywana w odniesieniu do różnych rodzajów podmiotów. Jednym z nich są spółdzielnie. Z ŻYCIA SBP (przygotowanie Marzena Przybysz) Z ŻYCIA KOSZYKOWEJ Biblioteka na Koszykowej przyciąga publiczność nie tylko bogatą ofertą tradycyjnych zbiorów, ale także dzięki propozycjom o charakterze kulturalno-edukacyjnym. W 2026 roku Anna Karczewska zaprasza do udziału w nowym cyklu spotkań pod wspólnym tytułem „Kryminalna Koszykowa”, projekcie poświęconym szeroko rozumianej tematyce kryminalnej czyli zbrodniom, śledztwom, mechanizmom przemocy oraz sposobom ich opowiadania. ML Podejmujemy tematy ważne i aktualne. Nasze teksty to treści najwyższej jakości – szczegółowe opracowania dotyczące rynku książki, informacji naukowej i praktyki bibliotekarskiej. Piszą dla nas znani i cenieni w środowisku autorzy.
Zapraszamy na przegląd treści czerwcowego „Bibliotekarza”.
Biblioteki na wsi – między dostępnością a działaniem
„Z ludźmi”, to więcej niż „dla ludzi”
Mała biblioteka, wielkie możliwości. Sztuczna inteligencja w edukacji i promocji czytelnictwa
Biblioteka w małej miejscowości – małe kroki, które budują „Chmurę Kultury”
Biblioteka w chmurze. Jak mała instytucja buduje cyfrowe archiwum lokalnej historii
Literackie przyjaźnie dynowskiej biblioteki
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury