Bibliotekarz 4/2026

Zapraszamy na przegląd treści kwietniowego „Bibliotekarza”.

Aneta Januszko-Szakiel
Biblioteka w kolorze turkusu. Transformacja od hierarchii do samoorganizującej się wspólnoty

Turkusowa biblioteka to niekoniecznie fanaberia i utopia, lecz z dużym prawdopodobieństwem trafna odpowiedź na realne potrzeby społeczeństwa żyjącego w wyjątkowo „trudnych czasach” i bibliotek, które tym potrzebom wychodzą naprzeciw. Autorka przygląda się koncepcji turkusowych organizacji w kontekście bibliotek. Stawia pytanie o możliwość odejścia od tradycyjnych, hierarchicznych modeli zarządzania na rzecz środowiska pracy opartego na zaufaniu, współodpowiedzialności i samoorganizacji zespołów bibliotekarskich.

Joanna Chapska
Biblioteka wobec „silver tsunami”. Czytelnictwo osób 60+ jako wyzwanie i szansa dla praktyki bibliotecznej

Starzenie się społeczeństwa przestaje być wyłącznie kwestią demograficzną – to jedno z kluczowych wyzwań cywilizacyjnych XXI w. Czytelnictwo osób 60+ nie jest już tematem niszowym, lecz częścią refleksji nad przyszłością instytucji kultury, zwłaszcza bibliotek publicznych. Autorka w  swoim artykule omawia raport poświęcony czytelnictwu osób starszych. Zwraca uwagę na zjawisko starzenia się społeczeństwa – określane niekiedy jako „silver tsunami” – oraz na rosnące znaczenie bibliotek jako przestrzeni wspierającej aktywność intelektualną, dobrostan i integrację społeczną seniorów.

Katarzyna Maciejewska
Jubileusz 120-lecia Książnicy Pomorskiej im. Stanisława Staszica

Jubileusz Biblioteki jest wydarzeniem, które wykracza poza ramy tradycyjnych obchodów. To symbol ponad stuletniej obecności instytucji w życiu regionu – historii tworzonej mimo burz dziejowych i przemian społecznych, a zarazem moment otwarcia na przyszłość i nowe wyzwania stojące przed biblioteką XXI w. Autorka opisuje jubileusz 120-lecia biblioteki i przypomina wielowątkowe dzieje tej instytucji.

Grzegorz Jędrek
Netflix i Spotify to też biblioteki, czyli do czego lokalnym bibliotekom potrzebna jest marka?

Biblioteki w Polsce są intensywnie używane przez mieszkańców miast i wsi, ale ich głos znika w hałasie wywołanym przez popularne marki. Warto więc zmienić nieco narrację, jaką się posługujemy. Tym bardziej, że żyjemy w świecie pełnym bibliotek. Autor zwraca uwagę na problem widoczności bibliotek w przestrzeni publicznej, wskazując, że tworzą one jedną z największych sieci instytucji kultury w Polsce.

Sławomir Waśniewski
Czym jest dla bibliotek rok 2026? Koniec rozgrzewki, start nowej epoki

Przez ponad dwadzieścia lat biblioteki brały udział w wyścigu technologicznym, próbując nadgonić cywilizacyjne zaległości. Dziś, stojąc u progu 2026 r., musimy uczciwie przyznać: dobiegliśmy do mety tamtego etapu. Mamy zautomatyzowane procesy, e-booki i dostęp do globalnej sieci. I okazuje się, że w nowej rzeczywistości to, co było naszym celem, staje się zaledwie narzędziem, a prawdziwe wyzwanie leży zupełnie gdzie indziej. Autor proponuje spojrzenie na 2026 rok jako symboliczny moment zamknięcia etapu intensywnej cyfryzacji i początek nowej fazy rozwoju.

Magdalena Madey
Biblioteka Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku jako przestrzeń dialogu między przeszłością a współczesnością

W 2014 roku w bezpośrednim sąsiedztwie historycznych terenów stoczniowych, otwarto siedzibę Europejskiego Centrum Solidarności. Instytucja ta łączy funkcje muzealne, edukacyjne, badawcze oraz obywatelskie, stanowiąc ważny ośrodek badań nad historią najnowszą. Autorka przybliża działalność Biblioteki w Gdańsku, instytucji, która łączy funkcję biblioteczną z misją edukacyjną i społeczną, promując wartości demokracji, dialogu i pamięci historycznej.

Katarzyna Bednarz-Soja
VII Festiwal Książki „Między pokoleniami” w Przemyskiej Bibliotece Publicznej im. Ignacego Krasickiego

7. edycja festiwalu objęła łącznie 27 wydarzeń literackich skierowanych do dzieci, młodzieży i dorosłych. W festiwalu wzięło udział ponad dwa tysiące uczestników, a biblioteka stała się na ten czas przestrzenią spotkań, rozmów o literaturze oraz działań artystycznych i edukacyjnych. Autorka relacjonuje przebieg Festiwalu Książki „Między pokoleniami” w Przemyskiej Bibliotece Publicznej.

Marcelina Janisz, Katarzyna Buczek
„Łączy nas bajka”. II edycja Festiwalu Literackiego na Podkarpaciu

Festiwal Literacki jest przestrzenią do odkrywania magii opowieści i ilustracji. Przedstawia inicjatywę realizowaną na Podkarpaciu, której celem jest budowanie wśród dzieci i rodzin wrażliwości na literaturę poprzez działania twórcze odbywające się w wielu miejscowościach regionu.

Kwietniowy numer „Bibliotekarza” kończą stałe rubryki:

PRAWO BIBLIOTECZNE

  • Rafał Golat przedstawia artykuł – Biblioteki w kontekście wymogów ich tworzenia

Z ŻYCIA SBP (przygotowanie Marzena Przybysz)

  • Badania i katalogowanie historycznych opraw książkowych: dwie perspektywy
  • Nagroda Naukowa im. A. Łysakowskiego za rok 2025
  • Porozumienie o współpracy SBP i UBA
  • Plakat Tygodnia Bibliotek 2026

Z ŻYCIA KOSZYKOWEJ

Piotr Kitrasiewicz pisze o Władysławie Reymoncie obywatelu świata (1867-1925)

ML

Podejmujemy tematy ważne i aktualne. Nasze teksty to treści najwyższej jakości – szczegółowe opracowania dotyczące rynku książki, informacji naukowej i praktyki bibliotekarskiej. Piszą dla nas znani i cenieni w środowisku autorzy.

 

Zobacz numer

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury