Zmiany technologiczne, rosnąca transparentność procesów badawczych oraz znaczenie danych jako kluczowego zasobu wiedzy wpływają na ewolucję modeli upowszechniania wyników badań. Coraz częściej zamiast tradycyjnych metod stosuje się rozwiązania oparte na otwartości, współdzieleniu i interoperacyjności. Instytucje akademickie i środowisko naukowe poszukują nowych sposobów komunikacji ze społeczeństwem, a otwarta nauka staje się nie tylko postulatem, lecz także normą regulacyjną, wpisaną w procesy finansowania, prowadzenia i publikowania badań. Jej fundamentem jest przekonanie, że wiedza naukowa powinna być dostępna, możliwa do ponownego wykorzystania i weryfikacji, co obejmuje otwarte publikacje, dane badawcze oraz rozwój infrastruktury do ich przechowywania i udostępniania. W tym kontekście biblioteki naukowe odgrywają kluczową rolę jako nie tylko repozytoria wiedzy, ale także aktywni uczestnicy komunikacji naukowej. Ich funkcje ewoluują od tradycyjnego gromadzenia zbiorów do projektowania usług informacyjnych, zarządzania danymi badawczymi, wspierania analiz bibliometrycznych i rozwijania kompetencji informacyjnych społeczności akademickiej. Biblioteki stają się miejscami styku technologii, standardów naukowych i praktyk badawczych, aktywnie współtworząc zmiany w tym obszarze. Pierwszy artykuł analizuje, jak biblioteki akademickie na uniwersytetach w Nigerii wspierają rozwój otwartej nauki poprzez infrastrukturę informatyczną, polityki i praktyki zawodowe, wskazując na systemowe bariery, takie jak niestabilne zasoby techniczne czy niska świadomość cyfrowa, które utrudniają pełne wdrożenie idei otwartości. Następny artykuł omawia nowe usługi ResearchGate dla wydawców, takie jak Publisher Solutions czy Open Access Agreement Upgrade, podkreślając ich wpływ na dystrybucję. Prezentujemy również artykuły dotyczące wyzwań cyfryzacji akademii. Anna Kamińska pokazuje, że detektory treści generowanych przez sztuczną inteligencję często błędnie klasyfikują teksty napisane przez człowieka, co podważa ich skuteczność w ocenie uczciwości naukowej. Arkadiusz Pulikowski analizuje użyteczność uczelnianych serwisów rekrutacyjnych, wskazując dobre praktyki i rekomendacje na poprawę nawigacji i komunikacji. Natalia Pamuła i Przemysław Krysiński badają polskie otwarte czasopisma w DOAJ, ujawniając, że 77,5% z nich nie ma polityki wieczystej archiwizacji, co stwarza ryzyko utraty zasobów naukowych mimo dostępnych rozwiązań. W ostatniej części numeru znajduje się sprawozdanie Natalii Strąk z konferencji European Conference on Information Literacy, skupiające się na kompetencjach informacyjnych w erze sztucznej inteligencji. Publikujemy także recenzję Magdaleny Wójcik dotyczącą książki o naukach o komunikacji społecznej i mediach. Zapraszamy do lektury i nadsyłania artykułów do Zagadnień Informacji Naukowej – Studiów Informacyjnych.
ZIN numer 2/2025. Co w środku?
Dofinansowano przez Ministra Edukacji i Nauki w ramach programu "Rozwój czasopism naukowych"